Verdwenen dossiers van de geheime dienst

Uit het archief

Jan Berghuis. Bron foto: Spionage, Arrestaties en Moord aan de IJssel, Huub van Sabben.

Zus is na de oorlog enige tijd door het Bureau Nationale Veiligheid (BNV) vastgehouden en verhoord. Het BNV was de voorloper van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) en later de Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst (AIVD).

De dossiers van Zus uit het BNV-archief zijn niet bewaard gebleven. De stukken zitten niet in de dssiers van Zus in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging en ook niet in de archieven van het Bureau Nationale Veiligheid. Het ligt voor de hand dat het BNV-dossier van Zus in de jaren ’50 of ’60 is opgeruimd, omdat het niet langer relevant was. Het lijkt er echter op dat de gegevens nog wel aanwezig waren toen in 1951 een rapport opgemaakt werd over Zus in het dossier van iemand anders.

In het BNV- en BVD-archief bevinden zich nog wel gegevens over Jan Berghuis, die na de oolog goede relaties onderhield met Zus. Berghuis was een anarchist uit Deventer die als Ome Jan leiding gaf aan de verzetsgroep in Laren (Gld). Berghuis was in de jaren ’30 als vrijwilliger naar Spanje geweest om te vechten tegen het regime van Franco.

Na de oorlog werd Berghuis – die nota bene zelf werkzaam was geweest voor het BNV – door de veiligheidsdienst in de gaten gehouden. Lokale medewerkers van de BVD maakten met enige regelmaat rapport op over de activiteiten van Berghuis.

 

 

 

In november 1951 wilde de BVD weten wie Zus precies was. Het dossier vermeldt niet meer dan een samenvatting wat er in november 1944 plaats had in Laren (Gld) en in Eefde. In het archief komt ook de naam van Theo de Bruijn op, de Deventer handlanger van de Sicherheitsdienst, die door het verzet in Deventer is geliquideerd. De naam van De Bruijn komt in het dossier van Zus niet voor.

Het dossier van Jan Berghuis ligt in de BVD-archieven van het Nationaal Archief (BVD 2.04.125). Op de site van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis staat een uitgebreide beschrijving van Berghuis.

 

Bestel Zus hier

Zus | Verloren tussen verraad en verzet